Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? Süreyi Uzatan Faktörler Ve Yargıtay Uygulamaları
Çekişmeli boşanma davaları, tarafların boşanma ve boşanmanın mali (maddi–manevi tazminat, nafaka, mal paylaşımı) veya sosyal (velayet, kişisel ilişki) sonuçları üzerinde anlaşamadığı hallerde açılan ve Türk hukuk sisteminde süresi en fazla değişkenlik gösteren dava türlerinden biridir.
Uygulamada çekişmeli bir boşanma davasının ne kadar sürede sonuçlanacağı;
mahkemelerin iş yükü, delillerin toplanma süreci, tebligat aşamaları ve kararın İstinaf ve Yargıtay incelemesine taşınıp taşınmaması gibi birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir.
Genel bir süre vermek güç olmakla birlikte, yerel mahkeme aşaması ortalama 1,5 – 3 yıl, kanun yolları da eklendiğinde ise toplam sürenin 5–6 yıla kadar uzayabildiği görülmektedir.
Aşağıda, çekişmeli boşanma davalarının süresini etkileyen başlıca faktörler Yargıtay uygulamaları ışığında açıklanmaktadır.
1. Yargılama Aşamaları ve Süreci Uzatan Unsurlar
Çekişmeli boşanma davaları;
dilekçelerin karşılıklı verilmesi (teati), ön inceleme, tahkikat, sözlü yargılama ve hüküm aşamalarından oluşur. Sürecin uzamasına en sık neden olan hususlar şunlardır:
• Tebligat Sorunları
Davanın sağlıklı ilerleyebilmesi için taraflara dava dilekçesi ve duruşma gününün usulüne uygun şekilde tebliği zorunludur. Özellikle yurt dışında yaşayan, adresi tespit edilemeyen veya tebligattan kaçınan taraflar söz konusu olduğunda süreç aylarca, hatta yıllarca uzayabilmektedir.
• Delillerin Toplanması
Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesi uyarınca taraflar iddialarını ispatla yükümlüdür. Tanıkların dinlenmesi, banka ve telefon kayıtlarının celbi, otel kayıtlarının istenmesi, ekonomik ve sosyal durum araştırmaları gibi işlemler yargılamayı önemli ölçüde uzatmaktadır.
• Mahkemelerin İş Yükü
Özellikle büyük şehirlerde aile mahkemelerinde dosya sayısının fazlalığı nedeniyle duruşma aralıkları 3–4 aya kadar uzayabilmektedir. Bu durum, davanın tamamlanma süresini doğrudan etkilemektedir.
2. Ceza Davalarının Bekletici Mesele Yapılması
Boşanma davası devam ederken, taraflar hakkında boşanma sebebiyle bağlantılı bir ceza davası bulunması halinde, bu ceza davasının sonucu boşanma davasını doğrudan etkileyebilir.
Yargıtay uygulamasına göre; kusur tespitini etkileyen ceza davalarının sonucunun beklenmesi gerekir. Aksi halde verilen kararlar eksik inceleme nedeniyle bozulmaktadır. Bu durum, boşanma sürecinin yıllarca uzamasına neden olabilmektedir.
3. Özel Boşanma Sebeplerinde Süre Sorunu
Bazı boşanma sebeplerinde kanunun aradığı şartların oluşması için belirli sürelerin geçmesi zorunludur.
• Terk Nedeniyle Boşanma (TMK m. 164)
Terk nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için;
- Terk süresinin en az 4 ay sürmesi,
- Ardından ihtar çekilmesi,
- İhtarın tebliğinden sonra 2 ay daha geçmesi gerekir.
Bu şartlar tamamlanmadan açılan davalar reddedilmekte, süreç başa dönmektedir.
• Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma (TMK m. 165)
Akıl hastalığına dayalı boşanmalarda, hastalığın iyileşmesinin mümkün olmadığının resmi sağlık kurulu raporu ile tespit edilmesi gerekir. Adli Tıp ve sağlık kurulu süreçleri davanın yıllarca sürmesine yol açabilmektedir.
4. Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma (3 Yıllık Süre)
Boşanma davasının reddedilmesi ve kararın kesinleşmesi halinde, eşlerin tekrar dava açabilmesi için 3 yıllık fiili ayrılık süresinin dolması gerekir (TMK m. 166/4).
Bu durumda;
ilk dava süreci, istinaf–Yargıtay aşamaları, 3 yıllık bekleme süresi ve yeni dava birlikte değerlendirildiğinde toplam süre 6–7 yıla kadar çıkabilmektedir.
5. İstinaf ve Yargıtay Süreci
Yerel mahkemenin verdiği boşanma kararı, çoğu zaman sürecin sona erdiği anlamına gelmez. Tarafların kararı İstinaf ve Yargıtay aşamalarına taşıması halinde dosya tekrar incelenir.
Kusur tespiti, tazminat miktarı veya velayet gibi konularda verilen bozma kararları, dosyanın yeniden yerel mahkemeye dönmesine ve yargılamanın uzamasına neden olmaktadır.
6. Mal Rejimi Davaları ve Bekletici Mesele
Boşanma davası ile birlikte açılan mal rejimi (katılma alacağı) davaları, boşanma kararının kesinleşmesine kadar sonuçlandırılamaz. Bu nedenle mal paylaşımı davaları fiilen yıllarca askıda kalabilmektedir.
Sonuç
Çekişmeli boşanma davaları;
usuli işlemler, delil toplama süreci ve üst mahkeme denetimleri nedeniyle ortalama 2–5 yıl arasında sürebilmektedir. Ancak ceza davalarının beklenmesi veya fiili ayrılık gibi özel durumlarda bu süre 5–7 yıla kadar uzayabilmektedir.
Sürecin daha kısa sürmesi; delillerin güçlü olması, usuli işlemlerin eksiksiz yapılması ve yargılamanın gereksiz yere uzatılmamasına bağlıdır.
⚠️ Sorumluluk Reddi Beyanı
Bu içerik, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Her somut olay kendi özel koşulları içerisinde değerlendirilmelidir. Burada yer alan bilgiler, güncel mevzuat ve yargı uygulamalarına göre değişiklik gösterebilir. Hak kaybı yaşanmaması adına, çekişmeli boşanma ve aile hukuku süreçlerinde bir avukata danışılması tavsiye edilir.