Uzaklaştırma Kararı Nedir? 6284 Sayılı Kanun | Kayseri
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Şiddetin Önlenmesi, Hukuki Süreç ve Boşanma Hukukuna Etkileri
Aile içi şiddet, yalnızca fiziksel saldırılarla sınırlı olmayan; bireylerin yaşam hakkını, vücut bütünlüğünü ve psikolojik sağlığını doğrudan tehdit eden ciddi bir toplumsal sorundur. Türk hukukunda aile içi şiddetle mücadele amacıyla oluşturulan en etkili ve hızlı müdahale araçlarından biri, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’dur. Uygulamada “uzaklaştırma kararı” olarak adlandırılan bu koruyucu tedbir, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi altında bulunan kişilerin, şiddet uygulayan kişiden hukuken korunmasını amaçlamaktadır.
Bu çalışmada; uzaklaştırma kararının hukuki niteliği, hangi hallerde ve nasıl verildiği, boşanma davalarına etkisi ile kararın ihlali halinde uygulanacak yaptırımlar, güncel yargı uygulamaları ışığında ele alınacaktır.
1. 6284 Sayılı Kanun ve Koruyucu Tedbirlerin Hukuki Niteliği
6284 sayılı Kanun, şiddet mağdurlarını korumaya yönelik ivedi ve önleyici tedbirleri düzenlemektedir. Öğretide bu Kanun, aile hukukunun “acil müdahale mekanizması” olarak nitelendirilmektedir. Zira Kanun kapsamında alınan kararlar, şiddet henüz gerçekleşmeden önce dahi uygulanabilmekte ve mağdur açısından hayati bir koruma sağlamaktadır.
Kanun, şiddeti yalnızca fiziksel saldırılarla sınırlı görmemiş; fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddeti kapsayacak şekilde geniş bir koruma alanı öngörmüştür (6284 s. K. m. 2).
Bu kapsamda; hakaret, tehdit, aşağılama gibi davranışlar psikolojik şiddet; eşin çalışmasının engellenmesi veya ailenin geçiminin sağlanmaması ise ekonomik şiddet olarak kabul edilmekte ve koruyucu/önleyici tedbir kararlarına dayanak oluşturmaktadır.
2. Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
Uzaklaştırma kararı; şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altında bulunan kişinin kolluk birimlerine (polis veya jandarma), Cumhuriyet Savcılığına veya doğrudan Aile Mahkemesine başvurması ile talep edilebilir.
6284 sayılı Kanun’un en ayırt edici özelliği, tedbir kararı verilmesi için somut delil veya belge aranmasını şart koşmamasıdır. Hakimin, şiddetin varlığı veya tekrarlanma ihtimaline ilişkin kanaat edinmesi, karar verilmesi için yeterlidir (6284 s. K. m. 8). Bu yönüyle Kanun, klasik ispat kurallarından ayrılmakta ve mağdur lehine koruyucu bir yaklaşım benimsemektedir.
Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amirleri de müşterek konuttan uzaklaştırma ve mağdurun korunmasına ilişkin tedbirleri alabilir. Ancak bu tedbirlerin en geç ilk iş günü içinde hakimin onayına sunulması zorunludur (6284 s. K. m. 3).
3. Uzaklaştırma Kararının Kapsamı ve Süresi
Aile Mahkemesi tarafından verilen uzaklaştırma kararı, şiddet uygulayan kişi hakkında bir veya birden fazla önleyici tedbir içerebilir. Bunlar arasında özellikle:
- Müşterek konuttan uzaklaştırma ve konutun mağdura tahsisi
- Mağdurla her türlü iletişimin yasaklanması (telefon, mesaj, sosyal medya vb.)
- Mağdurun konutuna, işyerine veya okuluna yaklaşmama
- Silahların kolluğa teslimi
- Alkol veya uyuşturucu etkisi altında mağdura yaklaşmama
yer almaktadır (6284 s. K. m. 5).
Tedbir kararları süreli olarak verilir ve ilk aşamada en fazla altı ay için hüküm kurulabilir. Şiddet tehlikesinin devam etmesi halinde bu süre, hakim tarafından uzatılabilir (6284 s. K. m. 8/2).
4. Boşanma Davası ile Uzaklaştırma Kararı Arasındaki İlişki
Uzaklaştırma kararı, boşanma davası açılmadan önce veya boşanma davası devam ederken talep edilebilir. Boşanma davasının varlığı, 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir talep edilmesine engel değildir. Ayrıca hakim, boşanma davası sırasında TMK m. 169 gereğince eşlerin barınmasına ve geçimine ilişkin önlemleri re’sen almakla yükümlüdür.
Kusur Değerlendirmesine Etkisi
Şiddet, hakaret ve tehdit gibi eylemler, boşanma davalarında ağır kusur olarak kabul edilmektedir. Hakkında uzaklaştırma kararı verilen eşin bu davranışları, kusur tespitinde güçlü bir karine oluşturmaktadır. Yargıtay uygulamasında, şiddet uyguladığı sabit olan eşin tam kusurlu sayıldığı ve manevi tazminata hükmedildiği kararlar mevcuttur.
Terk Nedeniyle Boşanma Bakımından
6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı alan veya şiddet nedeniyle ortak konutu terk etmek zorunda kalan eş, ayrı yaşamakta haklı kabul edilir. Bu nedenle, bu eşe karşı “terk” sebebine dayalı boşanma davası açılamaz; açılmış olsa dahi davanın reddi gerekir. Zira uzaklaştırma kararı, mağdur eşe hukuken ayrı yaşama hakkı tanımaktadır.
5. Konutun Tahsisi ve Nafaka
Aile Mahkemesi hakimi, konutun mülkiyeti kime ait olursa olsun, müşterek konutu şiddet mağduru eşe ve varsa çocuklara tahsis edebilir. Bu tahsis, boşanma davası kesinleşinceye kadar devam edebilir.
Ayrıca hakim, talep olmasa dahi, şiddet mağduru eş ve çocuklar lehine tedbir nafakasına hükmedebilir (6284 s. K. m. 5/1-f). Bu yönüyle Kanun, sosyal devlet ilkesinin somut bir yansımasıdır.
6. Uzaklaştırma Kararının İhlali ve Zorlama Hapsi
Uzaklaştırma kararına aykırı davranılması halinde, şiddet uygulayan hakkında zorlama hapsi uygulanır. İlk ihlalde 3 günden 10 güne kadar, ihlalin tekrarı halinde ise 15 günden 30 güne kadar zorlama hapsine karar verilebilir (6284 s. K. m. 13).
Zorlama hapsi, cezai bir mahkûmiyet niteliğinde olmayıp adli sicile işlenmez; ancak caydırıcı etkisi son derece yüksektir.
Sonuç
6284 sayılı Kanun, yalnızca şiddeti cezalandırmayı değil, şiddet gerçekleşmeden önce müdahale etmeyi hedefleyen çağdaş ve önleyici bir koruma mekanizmasıdır. Aile içi şiddet vakalarında hızlı hareket edilmesi, mağdurun can güvenliği ve temel haklarının korunması açısından hayati öneme sahiptir. Bu sürecin bir avukat desteğiyle yürütülmesi, hem koruma tedbirlerinin etkin şekilde uygulanmasını hem de boşanma davasında nafaka, tazminat ve velayet gibi hakların sağlıklı biçimde değerlendirilmesini sağlar.
Anahtar Kelimeler: Uzaklaştırma kararı, 6284 sayılı Kanun, aile içi şiddet, boşanma davası, tedbir nafakası, aile mahkemesi, evden uzaklaştırma.
Not: Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olaylar bakımından avukata danışılması tavsiye edilir.